كالاها و خدماتي كه با اهداف معيعن توليد شده‌اند و به بازار مبادله عرضه شده اند، براي مصرف و تأمين نيازهاي جسمي و روحي آماده مي‌شوند. كالاهاي عمومي و خاص، خدمات اجتماعي، امتيازات و اعتبارات اجتماعي و غيره در اين بازار ظهور نموده است.
آنچه در اين حوزه، اقتضاي عدالت اقتصادي است، توزيع عادلانه كالاها و خدمات است. تنظيم شبكه‌هاي توزيع كالا به نحوي كه بتواند به طور يكسان حداقل نيازهاي مصرفي آحاد جامعه را تأمين نمايد و در مراتب بالاتر، سطح معيشتي و رفاه عمومي را به طور يكسان همگاني نمايد، نشانه‌اي از عدالت اقتصادي است.

حوزه مبادله، حوزه‌اي است كه در آن كالاها و خدمات توليد شده و توان اقتصادي پديد آمده مبادله مي‌گردد. آنچه در اينجا محور و معيار عدالت اقتصادي است، دقت در كيفيت توزيع «توان اقتصادي» و تنظيم نظام عادلانه آن مي‌باشد. به طوري كه، روابط مبادله‌اي به گونه‌اي تنظيم گردند كه هر چيز در جايگاه واقعي خويش قرار يافته و حقوق هركس نيز اعطاء شود.1
پيامبر صلي الله عليه و آله ايده مربوط به دريافت و خريد محصولات كشاورزان را قبل از رسيدن آنها به مكان بازار و اطلاع از آنچه در آنجا مي‌گذرد، رد كرد و اشتياق خود را براي حداقل كردن شكاف اطلاعات در بازار جهت تحقق قيمت عادلانه نشان داده است. وي در بيان انحصار و نيرنگ در معامله و رد آن بسيار جدي بود، تا حدي كه آنها را برابر با بدترين گناهان و عدم اعتقاد به خداوند قرار داده است. مانند اينكه از تلقي«ركبان» نهي كرد2 و آن، به اين صورت بود كه گروهي به پيشواز قافله‌هاي تجاري به بيرون شهر مي‌رفتند و كالاهاي آنان را همان‌جا مي‌خريدند و خود به داخل شهر مي‌آوردند و به قيمت دل‌خواه به مردم مي‌فروختند و چون بازرگانان تازه‌وارد، از قيمت‌هاي شهراطلاع نداشتند، چه بسا مغبون مي‌شدند، بدين سبب پيامبر صلي الله عليه و آله فرمود:

توليد فعاليتي است كه با به كارگيري و سازماندهي سلسله عوامل و نهادهايي همچون كار، سرمايه و منابع طبيعي، به ايجاد كالا و خدمات مي‌انجامد.1 اين محصولات توليدشده، اعم از كالا (محصولات فيزيكي) و خدمات (محصولات غيرفيزيكي) مي‌باشند.

طبق بيان قرآني »... كَيْ لَا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ مِنْكُمْ...؛ تا ثروت (و امكانات اقتصادي) صرفاً بين ثروتمندان جريان پيدا نكند.». (حشر: 7)
از اين آيه استفاده مي‌شود كه وجود نداشتن فرصت‌هاي اوليه عادلانه، خود به خود راه براي تأمين عدالت اقتصادي را مسدود مي‌كند. رسول خدا صلي الله عليه و آله براي رسيدن به اين مهم در امر توليد، ثروت‌هاي عمومي را يكسان در اختيار مردم گذاشت. همه را در بهره‌گيري از منابع طبيعي برابر قرار داد.2

امامان بزرگوار، از دريچه نگاه شيعه، الگوها و اسوه‌هاي فكري، اعتقادي، عملي و اخلاقي مي‌باشند. از اين رو، گفتار، رفتار، كردار و تقرير آن بزرگواران دليل و برهان شرعي است. بدين جهت نجات تنها در پيروي كردن از آنان منحصر شده است.

حضرت ثامن الحجج امام رضا عليه السلام نيز همواره با كردار، گفتار و رفتارش راهنماي اخلاق و اسوه عملي مردم بوده‌اند و با نشان دادن جنبه‌هاي نيك رفتاري و گفتاري، مردم را به سوي خير و هدايت رهنمون مي‌سازند. چراكه وي اخلاق نياكان گرامي رسول خدا (كه درود و سلام خدا بر ايشان و اهل بيت طاهرينش باد) را در وجود خود دارد.
بدون شك بهره‌مندي از تعاليم و دستورات ائمه اطهار همواره يكي از مهم‌ترين راه‌هاي رهايي بشريت از قيد و بند شيوه‌هاي ظالمانه و غدار بوده است و بهره‌گيري از آموزه‌هاي اقتصادي امام رضا عليه السلام نيز مي‌تواند يكي از راه‌هاي اساسي نجات انسان امروز از چنگال نظام‌هاي ناعادلانه اقتصادي و سياسي جهاني باشد، آن‌گونه كه امام رضا عليه السلام خود مي‌فرمايند:
 رَحِمَ اللهُ عَبداً أحيا أمرنَا وَ يعَلِّمُهَا الناسَ فَاِنّ النّاسَ لَو عَلِمُوا مَحاسِنَ كَلامِنَا لا تَّبَعُونا.1
خدا بيامرزد كسي را كه امر ما را زنده مي‌كند. علوم ما را مي‌آموزد و به مردمان تعليم مي‌دهد. همانا اگر مردم تعاليم زيباي ما را دريابند، از ما پيروي كنند (نه از غير ما)، يعني به راه درست و (صراط مستقيم) در مي‌آيند، و به سعادت هر دو جهان مي‌رسند. 

در نظام فکري امام رضا (ع) جهاد و تلاش مقدس اقتصادي در راستاي تعالي جامعه اسلامي بخصوص از بعد اقتصادي آن، به معناي استمرار حيات مطلوب جامعه مي باشد. به نحوي که سامان بخشيدن به دنياي انسان ها را در گرو پايبندي به اين مهم (جهاد اقتصادي) مي‌دانست. در نتيجه، آنها را به كار و كوشش فرا مي خواند. از ديدگاه امام رضا(ع)، ارزش معنوي كار چنان است كه مقام كارگر را فراتر از مقام مجاهدين في سيبل الله (جهادگران در راه خدا) مي داند و مي فرمايد: «ان الذي يطلب من فضل يكف به عياله اعظم اجراً من المجاهد في سبيل الله؛ آن كه با كار و كوشش، در جستجوي مواهب زندگي براي تأمين خانواده خويش است، پاداشي بزرگ تر از مجاهدان راه خدا دارد».

محور اصلی استواری خانواده ها پس از زیربناهای اصولی و اعتقادی، تأمین معیشت و رفاه اقتصادی است که بستر مناسب آسایش و رشد تعالی جسمی و روحی و مادی و معنوی را فراهم می سازد.

 اشتغال در اندیشه الهی امام رضا(ع) به عنوان ضرورتی تکوینی و تکلیفی تشریعی مطرح شده است.

از این رو کار برای انسان در گام نخست مثل همه ضرورتهای زیستی، ضرورتی طبیعی دارد، که در صورت عدم توجه به ضرورت آن، انسان دچار آسیبهای جدی جسمی و روانی می گردد لذا کار به لحاظ قانونمندیهای طبیعی حاکم  بر وجود انسان و رابطه آنها با قوای روانی و جسمی او یک نیاز ضروری است از طرف دیگر بیکاری موجب سستی و ناتوانی جسمی و افسردگی و روان نژندی می گردد.

عنوان و نام پديدآور: امام رضا (ع‏): زندگي و اقتصاد/ حکيمي‏، محمد، ‏.

‏مشخصات نشر: مشهد: آستان قدس رضوي، شرکت به نشر‏، انتشارات، .

‏مشخصات ظاهري:  ص‏. ؛ /‎x/س‏م‏.

‏فروست: انتشارات آستان قدس رضوي‏، شرکت به نشر‏؛ .

‏شابک:  ريال‏: ‎964-333-607-7؛  ريال‏: چاپ دوم‏964-333-845-2: ؛  ريال‏: چاپ سوم:  964-02-0075-1؛  ريال‏: چاپ چهارم‏978-964-02-1078-9:

‏يادداشت: چاپ دوم‏: .

‏يادداشت: چاپ سوم‏: .

‏يادداشت: چاپ چهارم: .

‏يادداشت: کتابنامه به صورت زيرنويس‏.

‏موضوع: علي‏بن موسي (ع‏)، امام هشتم‏،  -  ق‏. نظريه درباره اقتصاد

‏موضوع: اسلام و اقتصاد

‏شناسه افزوده: شرکت به‏نشر (انتشارات آستان قدس رضوي)

‏رده بندي کنگره: BP/‏/ح‏الف‏

‏رده بندي ديويي: /

‏شماره کتابشناسي ملي: م‏-

عناوين اصلي كتاب شامل:

مشخصات کتاب؛ پيشگفتار؛ اصل مالکيت؛ حدود و شرايط مالکيت؛ پديده‏ي فقر؛ علل و عوامل فقر؛ مبارزه با فقر؛ کار و عمل؛ تعاون و مددکاري اجتماعي؛ اخوت اسلامي و خاستگاه اقتصادي آن؛ مسئوليت دولت؛ پديده‏ي سرمايه‏داري؛ انتظار سامان يابي زندگي؛ کرامت انسان و حقوق او؛ پاورقي

مشخصات کتاب :

پديد آورنده: محمد حکيمي

 دانلود نرم افزار :