نويسنده: علامه سيدجعفر مرتضي العاملي
اين کتاب متن فشرده و ترجمه شده اي از دستاورد تحقيقاتي نويسنده است که مدت سه سال رنج کاوش در آثار بي شماري را بر خود هموار نموده است.
وي در پيش درآمد اين کتاب، نخست با لحني بسيار مخلصانه و احساس برانگيز اثر خود را به پيشگاه امام زمان(عج) تقديم مي کند سپس از بسياري مورخان و نويسندگاني که به شرح زندگي امام رضا(ع) پرداخته اند، گله مي کند که چرا در پيرامون مسأله مهمي همچون بيعت وليعهدي امام چندان که شايسته بود قلم نزده اند.
وي معتقد است که حوادث گذشته تاريخي فقط داستانهايي نيستند که براي سرگرمي در کتابها نوشته شده باشند، بلکه اين رويدادها شديداً در زندگي کنوني ما نيز مي توانند نقش آفرين جريانها باشند. تدوين تاريخ و نقد و بررسي مسايل تاريخي بيشتر به انگيزه بهره برداري از آنها در متن زندگي عيني خود ماست.
بايد احوال گذشتگان را دانست و شرايط روزگارشان را نيک دريافت تا از اوج و حضيضها و جزر و مدها بسي پند و شيوه عمل آموخت. نويسنده با اين ديد يکي از مهمترين مسايل را در تاريخ اسلام براي تحقيق برگزيده و با اين باور که هنوز کاوش جانانه در پيرامونش صورت نگرفته، کتاب ارزنده اي را تأليف کرده که به لحاظ کميت به پانصد صفحه قطع وزيري مي رسد.

كتاب «امام رضا(ع)» تأليف دكتر محمدرضا ناجي سوي دفتر پژوهشهاي فرهنگي در 124 صفحه منتشر شده است.
اين كتاب داراي 8 فصل است كه فصل يكم با عنوان امامت هشتمين امام به نام و نسب، امامان و جنبشهاي شيعي در برابر عباسيان، امامت حضرت رضا(ع)، جنگ خلافت ميان امين و مأمون، جنبشهاي علويان در روزگار مأمون و فراخواندن امام رضا(ع) مي پردازد.
فصل دوم با عنوان قدمگاه امام در ايران به موضوعاتي چون از مدينه تا خوزستان، امام در فارس و ولايتهاي مركزي و خراسان مقصد امام رضا(ع) مي پردازد.
ولايتعهدي امام رضا(ع) عنوان فصل سوم است كه دربرگيرنده انگيزه ها و اهداف طرح مسأله ولايتعهدي، واگذاري ولايتعهدي، عهدنامه ولايتعهدي، جشن ولايتعهدي و مخالفت و شورش در بغداد است. فصل چهارم به شهادت امام رضا(ع) با عناويني چون رهسپار شدن مأمون از مرو، كشته شدن فضل بن سهل و چگونگي و زمان شهادت اختصاص دارد.
امام رضا(ع) و آموزه هاي ديني عنوان فصل پنجم است كه به مسايلي چون فضاي فكري و فرهنگي در زمان امام رضا(ع)، امام، قرآن و مسايل فقهي و اعتقادي، امامت از ديدگاه امام و رويارويي با فرقه هاي غالي مي پردازد.
شخصيت سياسي، شيوه زندگي و سلوك ديني از فصل ششم به موضوع شخصيت سياسي، روش زندگي و مناظره علمي اختصاص دارد. آثار مكتوب امام و امام در آيينه شعر و ادب عنوان فصل هفتم است كه تأليفات، شعر و ادب، چهل حديث از امام، مدايح شعرا درباره امام رضا(ع)و مراثي درباره امام رضا(ع) از ديگر بخشهاي اين فصل به شمار مي روند. فصل هشتم اين كتاب با عنوان مرقد مطهر امام در ايران هم به مسايلي چون آرامگاه امام در روزگار عباسيان، تاريخچه آرامگاه از يورش مغولان تا دوره صفويه، رسميت يافتن تشيع و توجه به آرامگاه امام و زيارت اختصاص دارد.

1 - صدوق در عيون اخبارالرضا(ع) رساله اي از آن حضرت نقل کرده که در جواب محمد بن سنان قمي در علل احکام نوشته است و در آن پنجاه و پنج علت از علل شرايع رقم رفته و در باب 32 عيون اخبارالرضا: ج 2 ، ص 88 - 98 منقول است .
2 - کتاب علل فضل بن شاذان که همه را از امام رضا(ع) شنيده و جمع کرده و از آن حضرت به علي بن محمد بن قتيبه نيشابوري نقل مي کند، عيون اخبارالرضا: ج 2 ، ص 99 - 121 علل و حکمتهاي احکام ديني در آن بيان گرديده است.
3 - رساله اي که آن حضرت براي مأمون عباسي در محض اسلام و شرايع دين مرقوم فرموده و شيخ صدوق آن را در عيون اخبارالرضا: باب 35 ، ج 2 ، ص 121 - 127 آورده است.
4 - رساله اي که باز براي مأمون عباسي درباره شريعت نوشت، حسن بن شعبه در تحف العقول نقل کرده: مأمون، فضل بن سهل را محضر امام رضا(ع) فرستاد و پيغام داد که دوست دارم براي من از حلال و حرام و واجبات و سُنن بنويسي که تو حجت خدا بر خلق و معدن علم هستي، امام(ع) دوات و کاغذ خواست و نوشت: بسم الله الرحمن الرحيم ... آنگاه ابن شعبه اين رساله را به تفصيل نقل مي کند، تحف العقول: ص 415 - 423 روايات امام رضا(ع).
5 - رساله ذهبيه، رساله اي بود که امام(ع) درباره طب و بهداشت و صحت بدن توسط اغذيه براي مأمون عباسي نوشت و چون مأمون دستور داد آن را با آب طلا نوشتند، به رساله ذهبيه معروف گرديد، شيخ طوسي در فهرست در ترجمه محمد بن حسن بن جمهور بصري از آن ياد کرده و فرمايد: «وله الرسالة الذهبية عن الرضا(ع)»، علامه مجلسي همه آن رساله را در بحار: ج 59 ، ص 306 - 356 در پنجاه صفحه نقل کرده و در آخر فرموده: ابومحمد حسن قمي گويد: چون اين رساله به دست مأمون رسيد، آن را خواند و شاد شد و گفت: با آب طلا نوشته شود و رساله مذهبيه مسمي گردد، نگارنده گويد: رساله ذهبيه و مذهبيه ناميده شده است، براي مزيد اطلاع به مستدرک الوسائل: ج 3 ، ص 335 رجوع شود.
6 - کتاب فقه الرضا، و آن کتابي است در ابواب فقه، اين کتاب تا زمان مجلسي اول مشهور نبود و از زمان وي معروف گرديد، علتش آن بود که، جماعتي از اهل قم نسخه آن کتاب را به مکه آوردند، قاضي امير سيد حسين اصفهاني آن را ديد و يقين کرد که آن تأليف حضرت رضا(ع) است، سيد آن را استنساخ کرد و با خود به اصفهان آورد و به مجلسي اول نشان داد، او و فرزندش مجلسي دوم يقين کردند که آن از حضرت رضا(ع) است.
* خاندان وحي، سيد علي اکبر قريشي، ص 570 - 604.

کتاب زندگانی امام رضا (ع) به کوشش منصور کریمیان گردآوری شده است.

در این کتاب سعی شده است که اطلاعاتی درباره زندگی این حضرت در اختیار عزیزان خواننده قرار بگیرد.با هم سطرهایی از این کتاب را مرور می کنیم:

امام رضا (ع) معصوم دهم با نام علی بن موسی (ع) و لقب رضا در پنجشنبه ، 11 ذی القعده ، سال 148 هجری قمری در مدینه متولد شدند و پس از 55 سال زندگی به دست مأمون مسموم و به شهادت رسیدند؛ مرقد مطهر ایشان در مشهد مقدّس زیارتگاه هزاران زائر است.

شخصی به نام ابراهیم بن عباس می گوید :

به یاد ندارم که از امام رضا (ع) سؤالی پرسیده باشم و امام (ع) پاسخ آن را ندانند .

  فرازهایی از بیانات حکیمانه حضرت نیز در این کتاب بیان شده است : دوست هر انسانی عقل اوست ، خداوند از بحث کردنی که به جدال و قیل و قال بیانجامد و از بین بردن مال و ثروت و زیاد از دیگران چیز خواستن بیزار است ....

در این کتاب سعی شده است که اطلاعاتی درباره زندگی این حضرت در اختیار عزیزان خواننده قرار بگیرد.با هم سطرهایی از این کتاب را مرور می کنیم:

امام رضا (ع) معصوم دهم با نام علی بن موسی (ع) و لقب رضا در پنجشنبه ، 11 ذی القعده ، سال 148 هجری قمری در مدینه متولد شدند و پس از 55 سال زندگی به دست مأمون مسموم و به شهادت رسیدند؛ مرقد مطهر ایشان در مشهد مقدّس زیارتگاه هزاران زائر است.

شخصی به نام ابراهیم بن عباس می گوید :

به یاد ندارم که از امام رضا (ع) سؤالی پرسیده باشم و امام (ع) پاسخ آن را ندانند .

  فرازهایی از بیانات حکیمانه حضرت نیز در این کتاب بیان شده است : دوست هر انسانی عقل اوست ، خداوند از بحث کردنی که به جدال و قیل و قال بیانجامد و از بین بردن مال و ثروت و زیاد از دیگران چیز خواستن بیزار است ....

نویسنده: محمدصادق عارف، محمدجواد فضل الله  

ناشر: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهشهای اسلامی - 1382

کتاب معرفی شده کتابی جامع و کامل است  ، این کتاب زیر نظر آستان قدس رضوی منتشر شده است و چاپ جدید آن در کتابخانه آستان قدس رضوی و دیگر کتابخاته ها و کتابفروشی های معتبر عرضه شده است. این کتاب توانسته است بخشهای سیاسی و اجتماعی زندگی آن امام همام را به طرزی شیوا برای خوانندگان بیان کند.

كتاب عجايب و معجزات شگفت انگيزي از امام رضا(ع)

نويسنده: واحد تحقيقاتي گل نرگس
ناشر: شاكر
نوبت چاپ: اول
تعداد صفحات: 80 صفحه

این کتاب اشاره به زندگی حضرت امام رضا (ع) دارد که بعد از پیامبر و امامان قبل از خودش عهده دار امامت یعنی : - مسئولیت حفظ و نگهبانی اصول اساسی دین

- بیان حقایق اسلامی

 - حمایت از حقوق جامعه

 - و کوشش در راه بیداری مردم ، گردید.

 در سال 148 هجری قمری، در روز 11 ذی القعده خدای متعال به حضرت موسی بن جعفر و بانویی به نام "تکتم" که او را طاهره می گفتند فرزندی عطا کرد که نامش را "علی" گذاشتند و بعدها به او لقب "رضا" داده شد.

مدت امامت آن حضرت در حدود 20 سال بود که می توان آن را به سه بخش جداگانه تقسیم کرد :

1-    ده سال اول امامت آن حضرت که هنوز دوره زمامداری "هارون" ادامه داشت.

2-    5 سال بعد که دوره خلافت محمد، معروف به "امین" فرزند بزرگتر هارون بود.

3-    5 سال اخیر امامت آن حضرت که مصادف با خلافت "مأمون" و تسلط او بر قلمرو اسلامی آن روز بود.

و در ادامه دوران امامت ایشان و سفر ایشان به مشهد و در انتها هم حادثه به شهادت رساندن ایشان را بیان داشته اند.

از نخستین کسانی که در پزشکی کتاب نوشته، امام علی بن موسی الرضا (علیه السلتم) است. امام وقتی به سوی طوس می آمد، در نیشابور در مجلس مأمون با جماعتی از فلاسفه و پزشکان چون یوحنا بن ماسویه و جبرئیل بن یخشوع و ابن بهله هندی و دیگر کسان گردآمدند و سخن از طب به میان آمد. وقتی مأمون در این باره از امام پرسش کرد، حضرت فرمود:

برای من به مرور زمان تجربیاتی حاصل گشته که آن را برای امیر می نویسم.

حضرت، کتابی را درباره امور پزشکی نوشت و برای او فرستاد و مأمون دستور داد تا آن را با طلا بنویسند، از این روی، به رساله ذهبیه موسوم گردید. علمای شیعه، افزون بر طب الصادق (علیه السلام) و طب الرضا (علیه السلام)، از آثار زکریای رازی و حکمای دیگر نیز استفاده می کردند. هدایة المتعلمین فی الطب، نوشته ربیع بن احمد الأخوینی النجاری (م:313ه.ق.)، آثار ابوریحان بیرونی (م:440ه.ق.) به ویژه الصیدنه، آثار ابن اسینا، به ویژه قانون، شرح نفیسی، شرح اسباب و قانونچه محمد بن عمر چغمینی (م:745) به مدت بیش از 8 قرن، از متون درسی حوزه ها بوده اند.افزون بر دانشهایی که نام بردیم، در حوزه های علوم غیر رسمی مانند علم رمل، اعداد حروف، کیمیا و معمّا نیز قرنها در نهان، یا آشکار تدریس می شدند و ما در این جا در مقام بحث از این دانشها و متون و منابع آنها نیستیم که به دقت و فرصت بیشتری نیاز دارد.

الرسالة الذهبیه، المعروف بطب الامام الرضا علیه السلام، تحقیق محمد مهدی نجف، مطبعة الخیام.