امام رضا عليه السلام درباره حجامت ميفرمايند: «لازم است قبل از خون گرفتن قريب دوازده ساعت از مقاربت با زنان اجتناب كرد. روزي را براي خون گرفتن بايد اختيار كرد كه هوا صاف و روشن باشد و باد و طوفاني در كار نباشد. وقتي تصميم گرفتي حجامت كني از نظر وقت بايد بين دوازدهم و پانزدهم ماه باشد؛ زيرا خون گرفتن در اين دو سه روزه بيشتر به بدن صحت مي‏بخشد. از اين مدت كه گذشت، حجامت مكن، مگر در صورتي كه ناچار شوي؛ زيرا هر چه قدر ماه رو به نقصان گذارد و باريك‏تر شود، خون نيز در عروق از هيجانش كاسته و رو به نقص ميگذارد. چنان كه هر قدر ماه بزرگ و كامل شود، هيجان خون بيشتر ميگردد.
حجامت از نظر مراتبي كه تكرار مي‏شود، تابع سن است. كسي كه در مرحله بيست سالگي است، هر بيست روز يك مرتبه و سي ساله، هر سي روز يك بار، همچنين چهل ساله و پنجاه ساله، به نسبت هر ده سالي كه بر عمرش اضافه مي‏شود، ده روز ديرتر حجامت كند. (عسكري، 1381: 63). خوني را كه حجامت بيرون مي‏آورد، از رگ‌هاي كوچكي است كه در ميان گوشت پنهان است. شاهد اين مطلب آن است كه بر خلاف فصد ايجاد ضعف نميكند». (همان، 217)
حجامت در گودي پس گردن (نقره) درباره سنگيني سر سودمند است. حجامت اخدعان، (دو رگي است كه در دو طرف پشت گردن واقع شده) سر و صورت و چشمها را از سنگيني و رخوت بيرون مي‏آورد و براي درد دندان‌ها بسيار نافع است. حجامت از ميان دو كتف درباره بيماري خفقان، تپش قلب، دوران سر كه از امتلاي معده و حرارت باشد، سودمند است و گاهي دردهاي مزمن را كه در كليه‏ها و مثانه و رحم پيدا مي‏شود، تخفيف ميدهد، خون حيض را روان ميگرداند، جز اينكه بدن را كمي ضعيف و لاغر ميكند و در بعضي از اوقات باعث شب‌كوري و سنگيني بدن مي‏شود، مگر در مورد بيماران ثالول (دانه‏هايي است كه در بدن به شكل آبله پيدا مي‏شود) و مبتلايان به دمل بسيار نافع است.
چيزي كه در تخفيف درد حجامت خيلي اثرگذار است، اين است كه در مرتبه اول كه شاخ حجامت را مي‌گذارند، كم و سبك بمكند و به تدريج بر آن بيفزايند و در مراتب بعد بيشتر از قبل مكيده شود. تيغ را در محل حجامت بايد به مدارا و نرمي كشيد و قبل از زدن تيغ بهتر آن است كه با روغن، محل را ماساژ دهند. (امام علي ابن موسي الرضا عليه السلام ، 1370: 64 ـ 65)

بهداشت بعد از حجامت

امام رضا عليه السلام ميفرمايند: «روزي را كه حجامت مي‌كني، حمام مرو كه موجب درد مي‏شود. اگر بتواني مقداري آب گرم بر سر و بدنت بريز، البته به فاصله يك ساعت بعد از حجامت. بعد از حجامت همان طور كه گفته شد، از دخول حمام‏ پرهيز كن كه باعث تب دائم مي‏شود. همچنين روزي را كه در آن حجامت مي‌كني، از حركت زياد و خشم و غضب و عمل مجامعت پرهيز كن و گوشت ماهي و تخم مرغ را با هم غذاي يك وعده خود قرار مده؛ زيرا اجتماع اين دو خوراكي در معده انسان مولد ناخوشي نقرس و قلنج و بواسير و درد دندان است». (امام علي ابن موسي الرضا عليه السلام ، 1370: 63)
«نوشابه‏هايي كه براي پس از حجامت مفيدند، مكيدن انار ملس، نوشيدن شربت‌هاي شادي‏بخش و خوردن غذاهاي مقوي، ولي زود هضم مثل (ساك) و بعد هم استراحت روحي و جسمي و دوري جستن از فعاليت و حركات و دور نگه‌داشتن اعصاب از هيجانات است. در زمستان و هواي سرد، قدري سكنجبين عسلي بنوش كه چون به اين دستور عمل كني از برص و بهق و لقوه و جذام به اذن خداوند متعال، در امان خواهي بود. و تا سه ساعت بعد از حجامت غذاي شور نخور؛ زيرا بيم آن است كه به خارش گرفتار شوي». (همان: 63 ـ 66)

هدف نهایی فرستادن پیامبران و كتاب‌های آسمانی، ایجاد جامعه‌‌ای منزّه از آلایش‌های شیطانی، اقامه عدل و زمینه‌سازی برای رسیدن به حیات جاودانی است. داشتن جامعه‌‌ای خوب در گرو داشتن خانواده‌ی سالم در آن است. امروزه افزایش آمار طلاق، تهدید مهمی برای سلامت جامعه به شمار می‌رود. برای جلوگیری از طلاق و فروپاشی بنیاد خانواده باید علت‌های آن مورد بررسی قرار گرفته، در زمینه‌ی زدودن آن‌ها تلاش شود. عوامل یادشده را می‌توان به دو دسته درونی و بیرونی تقسیم كرد. یكی از عوامل درونی طلاق، به عدم تربیت صحیح زن و شوهر در دوران كودكی برمی‌‌‌‌گردد. امام رضا (علیه السلام) برای تربیت صحیح سخنانی‌‌ ایراد فرموده است. طبق سیره ‌‌ایشان، مهم‌ترین اصول تربیتی كه فرزند باید با آنها تربیت شود تا بتواند در زندگی آینده‌اش، همسری شایسته باشد و دچار آسیب‌های ناشی از طلاق نگردد، عبارت است از: دیانت، صداقت و راستگویی، بردباری و گذشت، پرورش روحیه‌ی بزرگواری و عزت نفس، خوداتكایی، رشد عقلانی و توجه به نقش الگویی پدر و مادر.

آیا این رفتار امام رضا علیه السلام خود مبارزه ای علیه دستگاه حاکم آن دوران که با تشریفات زیاد زندگی می کند نبود؟!

یکی از صفات امام علی بن موسی الرضا علیه السلام «رئوف» است. جلوه این مهربانی در زندگی آن امام همام بسیار زیاد است. رفتاری که گاهی در برخورد با کینه توزان و غرض ورزان به نمایش گذاشته می شود؛ و گاهی در برخورد با افراد نادان و جاهل؛ گاهی در کمک به فقرا و دستگیری از آنان و در مواقعی در همنشینی با فرودستان و خدمتکاران. همچنین باید با دقت به بررسی این رفتار امام علیه السلام در کنار حاکم جامعه اسلامی آن دوران که با تشریفات زیاد زندگی می کند پرداخت. آیا این رفتار خود مبارزه ای علیه دستگاه حاکم نبود؟

اما در تعالیم بلند دین مبین اسلام و 
دیدگاه های ارزشمند معصومین(ع) توجه به حقوق دیگران و اهتمام به درک نیازهای متقابل انسانها بسیار توصیه شده است. امام رضا(ع) در نهایت مهربانی و رأفت با اقشار گوناگون مردم برخورد می کردند و توصیه ایشان برای همه ما این است که حقوق افراد را بدون توجه به مایملک و دارایی آنها حفظ کنیم. چنانکه ایشان همسفره فقرا می شدند و تا آنها دست به غذا نمی بردند، پیش از آنها غذا میل نمی کردند. برای تبیین دیدگاه های امام هشتم(ع) در زمینه حفظ حقوق و کرامت انسانها این گفتار را تا آخر ادامه  بخوانید.
امام رضا(ع) توجه ویژه ای بر حفظ حقوق و کرامت انسانی داشتند، آن حضرت در تمامی دوران حیات پربرکت همواره با همه اقشار مردم تعامل داشتند.
ایشان بر اساس دیدگاه های بلند خویش منشور مدونی را در حفظ حقوق آحاد جامعه تدوین کردند که
 نمونه های بسیاری از توصیه های مؤکد حضرت امام رضا( ع ) به حفظ حقوق مردم از جمله حفظ حقوق ضعیفان و اقلیتهای مذهبی و... وجود دارد که باید به آنها توجه کنیم.

بی‌تردید می دانید بخشی از اقشار جامعه مردم فقیر و تهیدست هستند، افرادی که به فراخور زندگی با مشکلات گوناگونی مواجه هستند. امام رضا(ع)توجه ویژه ای به فقرا داشتند و یکی از مهمترین وجه حفظ حقوق انسانها در سیره حضرت همنشینی و همسفره شدن با فقرا و بینوایان بود.

سحر خیزی فواید و آثار دنیوی و اخروی فراوانی در پی دارد. طولانی شدن عمر ، طراوت روحی، جسمی و فکری انسان، آرامش اعصاب و وسعت رزق و روزی از این جمله اند.

پیش از همه قرآن کریم به سحرخیزی سفارش کرده و از برتری وقت سحر یاد نموده و آن را فضیلتی آسمانی برشمرده است. در برخی روایات آمده است که جبرئیل به حضرت محمد(ص) فرمود: «ای محمد(ص)، هر گونه می خواهی زندگی کن ولی بدان که از این دنیا رخت برمی بندی، هر گونه می خواهی دوست بدار ولی بدان پایان آن جدایی است، هر گونه می خواهی عمل کن ولی بدان برای کردارهایت جزایی است؛ اما بدان که شرف و بی نیازی مرد در سحرخیزی است.»
در بسیاری از روایات اسلامی، ائمه اطهار(ع) به سحرخیزی توصیه کرده اند. در عیون اخبار الرضا به نقل از امیرمؤمنان علیه السلام آمده است: صبح زود در پی روزی رفتن، روزی را افزون می کند.(1)

توصیه های اهل بیت (ع) درباره سبک زندگی و راههای بهتر زیستن همواره راهگشا بوده است. ایشان در میان توصیه های شان بارها مردم را به رعایت بهداشت و نظافت توصیه کرده‌اند که مسواک زدن یکی از آنهاست.

برای اهمیت بهداشت دهان و دندان در آموزه های اسلامی همین بس که بیش از صد حدیث و روایت در این زمینه وارد شده است . پیامبر اکرم (ص) مسواک زدن را اقتضای فطرت انسان دانسته می فرمود: "اگر برای مردم دشوار نبود در هر نماز، مسواک زدن را واجب می کردم و نیز می فرمود: "جبرئیل همواره مرا به مسواک زدن سفارش می‏کرد تا جایی که گمان کردم آن را واجب خواهد ساخت."
امام رضا(ع) هم در باب اهمیت مسواک زدن فرمودند: "دو رکعت نماز که بعد از شستن و مسواک نمودن دندان خوانده شود، از هفتاد رکعت نماز بدون مسواک بهتر است." و نیز فرمودند: مسواک نمودن چشم را جلا می دهد؛ موی را می رویاند و آب ریختن چشم را برطرف می کند.(1)

حجت الاسلام و المسلمين ضيائي، کارشناس طب اسلامي، در نشست طب المعصومين عليهم ‌السلام که در صحن جمهوري اسلامي حرم مطهر حضرت رضا (ع) برگزار شد، طي سخناني اظهار داشت: حضرت ثامن الحجج (ع) مي فرمايند «اگر مردم در خوردن و آشاميدن از حيث مصرف، ميانه روي کرده و اقتصاد را رعايت مي نمودند، سلامتي انسان مستمر مي ‌شد.»

وي با بيان اينکه امام هشتم(ع)، همواره قبل از غذا دست‌ هاي خود را مي ‌شستند، خاطرنشان کرد: شستن دست ها قبل از غذا، خشک نکردن دست‌ هاي شسته شده و بسم الله و الحمد لله گفتن در قبل، حين و بعد از غذا، از آداب غذا خوردن است.

اين کارشناس طب اسلامي گفت: حضرت علي بن موسي الرضا (ع)، همواره غذاي خود را با طعام سبک و ساده شروع مي ‌کردند تا فشار اضافي به دستگاه گوارش وارد نشود.

وي اذعان داشت: فردي که داراي اضافه وزن، چاقي شکم و يا عادت زشت پرخوري است، قبل از غذا ماست شيرين کم چرب و يا دوغ بخورد. با اين کار ضمن اينکه بخشي از فضاي معده خود را پر مي کند، معده را براي ورود غذاهاي سنگين آماده مي ‌نمايد.

حجت‌الاسلام و‌المسلمين ضيائي در ادامه به مردم گفت: در هنگام غذا خوردن از سبزي‌ هاي مفيد همانند کاسني، خرفه، جعفري و هويچ زرد نيز استفاده کنيد. اين نوع غذا خوردن، سنت رسول گرامي اسلام، حضرت محمد (ص) و همچنين امام رضا (ع) بوده است.

وي با ذکر اينکه خوردن نمک و آويشن در ابتدا و انتهاي غذا مفيد است، بيان کرد: افرادي که داراي بيماري ‌هاي متابوليک و يا فشار خون بالا هستند، در ابتدا و انتهاي غذا يک تا دو گرم سرکه انگور عسکري ميل کنند.

وي چربي کم، ادويه اندک و ترشي کم را از ويژگي‌هاي غذاي سالم برشمرد و يادآور شد: استفاده از يک قاشق آبغوره طبيعي، بدون نمک و آفتاب نديده به همراه روغن زيتون در حين غذا، امري مطلوب است.

هر انسانی به تفریح نیاز دارد و طبیعتا اگر شادی از مرز افراط فراتر نرود و انسان را مرتکب حرام ننماید زندگی را برای انسان لذت بخش خواهد نمود .

امام رضا علیه السلام در گفتاری با اشاره به جایگاه تفریح می فرمایند:

از لذایذ دنیوی نصیبی برای کامیابی خویش قرار دهید و تمنیات دل را از راههای مشروع بر آورید.تفریح و سرگرمی های لذت بخش ،شما را در اداره زندگی یاری می کند و با کمک آن بهتر به امور دنیای خویش موفق خواهید شد

ایشان در بخشی دیگر توصیه می کنند شبانه روز را به چهار قسمت تقسیم کنید:

۱- ساعتی برای مناجات با خدا

۲- ساعتی برای کار  و زندگانی

۳- ساعتی برای معاشرت با برادران و معتمدان که عیب های شما را به شما بفهمانند و در درون با شما پاکدل باشند

۴ -  ساعتی هم که در آن برای لذت های غیر حرام خلوت کنید وبدین ساعت برای انجام دادن امور آن سه ساعت دیگر ،توانایی یابید

(فقه الرضا - ص 337)