در جستجوي يک نسخه خطي از يکي از تأليفات ابن سينا بودم که از طريق سايت کتابخانه واشنگتن دي سي به کتابخانه ملک راهنمايي شدم. برايم جالب بود که ما در کشور خودمان با کتابخانه اي غني از قديمي ترين آثار ملي غريبه ايم، در حالي که بسيار دورتر از منابع آن استفاده مي شود. در سفري به تهران، تصميم گرفتم آثار موزه اي مرحوم ملک را از نزديک ببينم. عجيب اينکه در خود اين شهر خيلي ها از وجود چنين مجموعه اي بي اطلاع بودند و بعضي ها هم فقط در حد نشاني سراغش را داشتند... «توپخانه».
حوالي ميدان و خيابانهاي اطراف آن را لايه هاي ضخيم دود پوشانده است. صداي بوق، ماشين و ترافيک آدم را کلافه مي کند، اما ساختمانهاي قديمي محل با پنجره هاي چوبي حکايت ديگري دارد.
در مسير راه، آثار هنري ساختمانهاي باستاني آن قدر مجذوبم مي کند که از عکاس همراهم مي خواهم همه آنها را در کادر دوربينش بگنجاند. بناي کتابخانه و موزه، ديوار به ديوار موزه ملي ايران است؛ جايي که روزي به ميدان دمشق مشهور بوده و اکنون ساختمانهاي قديمي وزارت امور خارجه و موزه پست آن را احاطه کرده است.

آرم آستان قدس رضوي بر تارک ساختمان نشسته است. موزه از نظر معماري و سبک هنري به کار رفته در آن شبيه ساختمانهاي مجاور است با همان کاشيکاري، نماسازي و خطاطي. از محوطه مي گذريم، بناي مجموعه با کفپوشي از سنگ خارا و ويترين هاي چوبي ديده مي شود. تصوير فتحعلي شاه قاجار که به صورت نقاشي روي آيينه کشيده شده، جلب نظر مي کند.
مسؤول روابط عمومي که براي بازديد از مجموعه همراهمان است، مي گويد: سالن سکه ها، آثار هنري، تمبر و فرش از بخشهاي تشکيل دهنده اين مجموعه است. سالن سکه، اولين مجموعه اي است که به آن وارد مي شويم. در اين تالار، اولين سکه ضرب شده به نام «دريک واشل» قرار دارد و به دوره هخامنشيان مي رسد. در اين مجموعه، قديمي ترين سکه هاي مربوط به «کوروس» پادشاه ليدي ديده مي شود.
مسؤول بخش توضيح مي دهد: مرحوم ملک، سکه هاي بيشتر پادشاهان هخامنشي، مقدوني و اشکاني را جمع آوري کرده و در کل ششصد سکه در اين مجموعه گردآوري شده است.

وي مي گويد: جنس همه سکه هاي قبل از اسلام طلاست و روي آنها نقش پادشاهان ايران ضرب شده است. شاخص ترين آنها سکه طلاي ولايتعهدي امام رضا(ع) است. رو به روي اين بخش سالن آثار هنري است با مبلمانهايي از چوب آبنوس.
مسؤول روابط عمومي مي گويد: اين مبلمانها را ملک از سوريه خريداري کرده و نزديک به نيم قرن قدمت دارد. سمت چپ و راست اتاق گلدانهاي نفيسي چيده شده که نظير آن فقط دو نمونه در موزه لور پاريس است. جلوتر که مي رويم تابلوي اهدايي عزت الملک بر يکي از ديوارها چشم نوازي مي کند. سربازان نقاشي شده دوره قاجار پشت ميدان توپخانه آن قدر واقعي به نظر مي آيند که لحظه اي تصور مي شود بين قشون ايستاده ايم. از بيست و يک تابلوي نقاشي شده اين بخش، يازده تابلو به کمال الملک نقاش شهيرايراني تعلق دارد. کمال الملک در يکي از آثار مشهدي ناصر مستخدم، مدرسه شان را به تصوير کشيده تا نام مشهدي ناصر هم جزو کساني باشند که همراه ملک در تاريخ ماندگار بماند. دو تابلوي نيمه تمام کمال الملک نيز در گوشه ديگر سالن ديده مي شود و من مبهوت ظرافت خطوطي مانده ام که پيرمردي را در حال مطالعه کردن ترسيم کرده است. سالن تمبر نيز در نوع خود کم نظير است. تمبرها اغلب تاريخ ندارند، اما مسؤول بخش مي گويد بيشتر به دوران صفويه برمي گردد. در گوشه آن طرف تر آثار به ارث رسيده خانم ملک به چشم مي آيد، تابلوي نقاشي انجيل نويسي ملک در آن ديدني تر است. تومار فرمانهاي پادشاهان اعصار مختلف بويژه شاهان صفويه و قاجاريه از بخشهاي ديگر مجموعه است و جالب تر از همه اصل سند ازدواج اميرکبير با خواهر ناصرالدين شاه به مهريه هشت هزار تومان نقد اشرفي و يک جلد کلام ا... در تاريخ 22 ربيع الاول 1265 است. سالن فرش به قول يکي از مسؤولان کلکسيون، فرش شخصي ملک است.
بزرگترين فرش مجموعه شصت متر است و قدمتي صد ساله دارد.
در کنار موزه، کتابخانه ملي ملک قرار گرفته؛ همان کتابخانه اي که گفته مي شود غالب کتابهايش را ملک همراه با اشياي موزه ها خريداري کرده و امروز و تا هميشه نام او را بزرگ زنده داشته است.