سر درب ها :

صحن مطهّر اکنون دارای شش درب ورودی می باشد.

دو سر درب بزرگ در سمت غرب(جنوب غربي، باب الرضا(ع) و شمال غربي حرم مطهر، باب موسی بن جعفر (ع)) که به میدان احمدی سابق یا صحن جمهوری اسلامی اشراف دارند. در سر درب شرقی یک درب به مسجد جامع عتیق منتهی می شود. سر درب شمالی که از طریق چهار سوی به بازار شاهچراغ و خیابان احمدی ارتباط دارد. سر درب جنوبی که به دارالشفا حرم مطهر و کوچه بین الحرمین اتصال دارد و درب کنار حرم مطهر حضرت سید میر محمد(ع) باب السجاد که از طریق بازار حاجی به خیابان لطفعلی خان متصل می شود.

  سر درب باب الرضا (ع) (جنوب غربی)

در گذشته چون صحن مطهّر تنها یک درب ورودی از طرف میدان احمدی داشت به منظور تسهیل رفت و آمد زوار اقدام به ساختن درب جدید در قسمت جنوب غربی گردید. اسکلت این سر درب از بتن می باشد و کارهای هنری انجام شده آن تحسین برانگیز است. پیچکهای سنگی و ستون های اطراف سر درب که به دست سنگ تراشان چیره دست آستان مقدّس طراحی و تراشیده شده در نوع خود بی نظیر است.

جالب توجّه این که قسمتی از وصیت نامه حضرت امام خمینی (ره) به طرز زیبایی با کاشی معرق زینت بخش محیط داخلی این سر درب می باشد.

در ورودی سر در جدید دو لنگه و از چوب ساج یک تخته ساخته شده است و به وسیله ورق و قبه های هشت پر برنزی تزیین شده که در عین حال استقامت آن رابیشتر می کند. ابعاد هر لنگه درب به طول 4.20 متر و عرض 1.47 متر ضخامت 7 سانتی متر می باشد. اطراف چهارچوب جوک طنابی ساخته ونصب شده است.

سر درب باب موسی بن جعفر (ع) (شمال غربی)

 این درب مشرف به میدان احمدی سابق(صحن آتی الاحداث) و روبروی درب بزرگ مسجد جامع شهدا قرار گرفته است و قرینه سر درب جنوبی غربی می باشد. عملیات کاشی کاری این سر درب بعد از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی به اتمام رسید. به منظور تسهیل در رفت و آمد دو راهرو در کنار این ورودی گشایش یافت که عملیات قرینه سازی و کاشی کاری آن توسط هنرمندان کارگاههای سنتی آستان مقدّس انجام گردید. در بالاي سر در از سمت خيابان نوشته شده است:"انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا" و در زير اين اشعار به چشم مي خورد.

   اين بارگاه شاهچراغ است كش مدام

                                     بر بوستان خلد بود فخر از صفا

اين بارگاه زاده موسي بن جعفر است

                                   كوراست پنج واسطه تا شاه اوصيا

محیط داخلی سر درب به صورت هشت ضلعی با سقف رسمی بندی به صورت معرق کاشی کاری شده است. ارتفاع هشتی با قوس آن 12 متر به ابعاد ضلع بزرگ 3.77 متر ضلع کوچک و 1.88   ورودی ها 1.90 و خروجی ها به عرض 1.31 متر تجلی کار «گره» هنر کاشی کاران شیراز است. در دو طرف محيط داخلي اين سر در اشعاري از دكتر نوراني وصال شيرازي و احمد وقار شيرازي با كاشي كاري نقش بسته است.

درب های ورودی به حرم مطهّر

 حرم مطهّر هفت درب ورودی اصلی در صحن مطهّر دارد. دو درب از سمت شمال (ورودی خواهران)، دو درب در سمت جنوب(ورودی برادران) و یک درب طلا ورودی از ایوان مطهّر و دو ورودی از ایوان مطهر که به تازگی ایجاد گردیده است.

 درب طلا ایوان مطهّر: ابعاد این درب با چهارچوب دو متر می باشد. از دو لنگه تشکیل شده که هر کدام به طول دو متر و هفتاد سانتیمتر و عرض نود سانتیمتر و ضخامت نه سانتیمتر می باشد و بالای آن با قوس 5 و 7 به ارتفاع 70 سانتیمتر می باشد و با اين مطالب تزيين شده است: "قال رسول الله انا مدينة العلم و علي بابها، مثل اهل بيتي كسفينة نوح من ركبها نجي، ادخلوها بسلام آمنين، حب علي حسنة لا تضر معها معصيه" روي هر دو در و چهار چوب ها اشعاري با خط زيبا منبت نقش بسته است. در قديمي حرم مطهر كه به در ظل السلطان مشهور بوده است اكنون در موزه نگهداري مي شود.

 درب نقره ای رواق جنوبی: درب جنوبی که از آن به رواق جنوبی پائین پا وارد می شوند به درب عسکر خانی مشهور است. طول درب دو متر و سی سانتیمتر و عرض یک متر و شصت سانتیمتر و ضخامت نه سانتیمتر می باشد. درب و چهارچوب آن از نقره روپوش شده است. بالاي در روي چهار چوب با خط نستعليق و روپوش نقره نوشته شده است: بسم الله الرحمن الرحيم في كتابا العيون بالاسناد عن علي بن موسي الرضا(ع) عن آبائه عن النبي فعن اللوح و القلم عن الله ولاية علي بن ابيطالب حصني فمن دخل حصني امن منعذ ابي. روي در تعداد هفده بيت شعر از مرحوم قدسي با خط خودش با روپوش نقره نوشته شده است. عسكر خان از كلانتران اهل باصري عرب بوده است كه اين در را در برابر مال الاجاره ملك (ميج) كه وقف حضرت شاهچراغ و در اجاره او بوده، ساخته و تقديم آستان نموده است. صانع اين در آقا ميرزا بزرگ زرگر، استاد علي اصغر زرگر و ميرزا علي آقا قلمزن و ميرزا محمود قلمزن بوده اند.

  درب نقره رواق شمالی: این درب و چهار چوب آن روپوش نقره دارد. طول آن 2.30 متر و عرض 1.40 متر و به درب حاج نصیرالملک مشهور می باشد. بالاي سر در روي چهار چوب: قال الله تعالي في الاحاديث القدسيه لا اله الله حصني فمن دخل حصني امن من عذابي و قال ولاية علي بن ابيطالب حصني فمن دخل حصني امن من عذابي صدق الله. روي تمام قسمت چهار چوب و حاشيه هر دو در بيست بيت  اشعار فصيح الملك شوريده با خط نستعليق كتابت ميرزا عليرضا خوشنويس با روپوش نقره و بطور برجسته ديده مي شود.این درب هم اکنون در طبقه دوم موزه حرم مطهر نگهداری می شود.

منبع: shahecheragh.ir