ناديده هاي قم بسيار است. اين شهر حتي براي خيلي از قمي ها که در آن روزگار سپري مي کنند، شهر ناشناخته اي است. تيمچه محجوب بازار که نشانه شعور و سليقه بالاي سازندگانش است... مسجد مسن اما مقاوم و پابرجاي جامع که با تمام سادگي اش دلرباست و خانه مفصل و برجسته زند که نمونه اي است از خانه هايي به سبک و سياق سکونتگاه قاجاري قم. حتي بعيد مي دانم همان حرم پرطرفدار حضرت معصومه(س) را هم کامل و دقيق ديده باشيد. پس اين بار به هر قصد و غرضي که به قم آمديد پيشنهاد ما را امتحان کنيد؛ پيشنهادي که مسير خوبي است براي ديدن بخش عمده اي از نديده اي شهر.

معمولا زوار قم به محض ورود به شهر مي آيند به پابوسي حضرت معصومه(س). علاوه بر زيارت مرقد مطهر مي توانيد بر سر مزار آيت الله العظمي بروجردي، شيخ فضل الله نوري يا حتي پروين اعتصامي حاضر شويد و فاتحه اي نثار روحشان کنيد.

مرقد علماي معاصر را هم مي توانيد يکجا در مسجد بالا سر زيارت کنيد. در اين ميان اگر وقت داشتيد و دو در چوبي واقع در صحن عتيق باز بودند، مي توانيد نگاهي هم به گچکاري هاي پر کار و با شکوه مقبره مستوفي و فتحعلي شاه قاجار بيندازيد که حالا به استناد تابلوهايشان به دفتر سايت حرم و امور بين الملل تغيير کاربري داده اند.

مسجد بزرگ اعظم که در جوار مرقد حضرت معصومه(س) قرار دارد و به خرج آيت الله العظمي بروجردي و به تدبير مرحوم لرزاده بر پا شده از ديگر ديدني هاي حرم است.

اما جاذبه هاي زيارتي قم به همين جا ختم نمي شود. در سفر به قم مي توانيد به يکي از مسن ترين بناهاي شهر در خيابان آذر يا همان طالقاني سري بزنيد و سراغ مسجدي را بگيريد که درباره سن و سالش حرف و حديث هاي زيادي مطرح شده. مسجد جامع قم که بخش عمده آن در قرن ششم برپا شده است. يعني همان عرقچين آجري که سوار بر گنبدخانه مربع شکل است. به علاوه ايواني که حالا پيش روي شماست و تمام ظلع شمالي مسجد را پوشانده است. باعث و باني ساخت و سازهاي فتحعلي شاه قاجار است.

عظمت گنبد 30 متري بنا را تا از در گنبدخانه داخل نشده ايد و سرتان را بالا نگرفته ايد، متوجه نخواهيد شد. بعد از گشتن توي تمام شبستان هاي مسجد، وقتش است راه بيفتيد. در حال ترک کردن صحن مسجد، وقتي که داريد پله هاي هشتي را يکي يکي بالا مي رويد، درست در قاب در، سر در زيبايي ظاهر مي شود که از آن مدرسه جهانگيرخان است. اگر لاي دو لنگه در چوبي مسجد باز بود، حتما سرکي هم داخل مدرسه بکشيد. پشت در جنوبي، يک حياط و حوض مرکزي با تعدادي حجره نقاشي شده منتظرتان هستند. مدرسه جهانگير خان با تمام کوچکي محل تحصيل عالمان بزرگي بوده است.

بعد از آن کوچه مسجد جامع را به سمت ميدان کهنه در پيش بگيريد تا ميل بلند بالاي مسجد پامنار سر راهتان قرار بگيرد. با پيچيدن به سمت چپ در کوچه کلهر سردر معظم مدرسه غياثيه را خواهيد ديد. از تمام مدرسه فقط سردرش باقي مانده است و البته از عظمت همين سردر مي شود حدس زد که مدرسه در قرن هفتم چه بناي مفصلي داشته است.

کمي قدم زدن به سمت راست شما را به کوچه امامزاده حمزه مي رساند. 20 قدمي از کوچه را طي نکرده در انتهاي فضاي سبزي جمع و جور، پله هاي ورودي بنا به پيشوازتان مي آيند و عجيب و غريب ترين گنبدي که تا حالا در ابنيه ايراني ديده ايد، سر راهتان سبز مي شود. گنبد صدفي شکل که از ترکيب يک گنبد کم خيز و يک فرم مخروطي به وجود آمده حاصل سليقه معماران اوايل سده 14 است.

صحن و حرم امامزاده را که از فرزندان امام موسي کاظم(ع) است، امين السطان در مدت اقامتش در قم ساخته است. هنگام زيارت ضريح امامزاده حمزه، ضريح ساده و کوچکي که در جوار امامزاده قرار دارد را از قلم نيندازيد که فيض زيارت جد شاهزاده را از دست مي دهيد.

برگرفته از سرزمين من، آنوبانيني