شمال تهران با آب و هواي لطيف و کوهستاني اش اگرچه روزگاري تفرجگاه ييلاقي مردم به شمار مي رفت، اما شايد مهم تر از آن وجه زيارتي شميرانات بود که باعث مي شد مردم از هر طبقه اجتماعي به اين دهستان شمالي سفر کنند و آخر هفته خود را با زيارت و سياحت در امامزاده هاي اين منطقه بگذرانند

معروف ترين و پرترددترين زيارتگاه شميران امامزاده صالح(ع) است اما بد نيست بعد از مرور کوتاهي بر ويژگي هاي تاريخي اين مکان مقدس نگاهي هم به امامزاده هاي ديگر شميرانات داشته باشيد و يکي از روزهاي آخر هفته تان را به گشت و گذار در اين گردشگاه هاي زيارتي اختصاص دهيد.

امامزاده صالح (ع)

 امامزاده صالح بقعه اي منسوب به برادر امام رضا (ع) و پسر امام موسي کاظم (ع) است که درست در ابتداي پل تجريش قرار گرفته است. گفته مي‌شود که سر اين امامزاده در اين آرامگاه مدفون است و بدن او در آرامگاهي با نام مشابه واقع در ميدان عالي قاپو اردبيل.

اما بناي بقعه اصلي اين زيارتگاه، يک ساختمان چهارگوش بزرگ و مستحکم را شامل مي شود که با ديوارهاي قطور ساخته شده و معماري آن به سده هفتم و هشتم مي رسد.

ايوان ورودي و رواق در سمت شمال حرم قرار دارد و بالاي حرم در رواق، لوح مستطيل خشتي کاشي‌کاري شده‌است که تاريخ 1210هجري قمري و نام فتحعلي شاه بر آن حک شده‌است. بر اساس اين کتيبه هلاکو ميرزا فرزند فتحعلي‌شاه قاجار در سال 1210هجري قمري، باني بازسازي و آذين‌کاري اين بنا بوده‌است.

مهم ترين نماد زيارتگاه امام زاده صالح(ع) درخت تنومند و پير حياط آن بود که سال ها پيرمرد کفاشي در اين درخت زندگي مي کرد و به کسب و کارش مي پرداخت اما متاسفانه بعد از تغيير شکل ميدان تجريش و ايجاد فضاهاي جديد، درخت چنار قطع شد تا اين زيارتگاه يکي از ماندگارترين نمادهاي طبيعي اش را از دست بدهد.

بد نيست بدانيد که صحن و حياط اين بقعه در گذشته به عنوان گورستان عمومي مردم شميرانات مورد استفاده قرار مي گرفت اما در بيست سال اخير سنگ بيشتر اين گورها برداشته شده اند و تنها چند نمونه از آنها که جنبه تاريخي يا ارزشي داشتند، باقي مانده اند. مثل آرامگاه شهداي گمنام، سنگ قبر محمدولي خان تنکابني (سپهسالار اعظم) و...

امامزاده قاسم(ع)

امامزاده قاسم (ع) را بايد در خيابان دربند زيارت کنيد. جايي که محله اي به همين نام ساخته شده و از مناطق خوش آب و هواي شمال تهران به حساب مي آيد. البته در مورد هويت شخصي و تاريخي امام‌زاده قاسم(ع) اطلاعات دقيقي در دست نيست‌. عده‌اي ايشان را قاسم‌بن حسن‌بن علي‌بن ابي‌طالب مي‌دانند که همراه امام‌حسين‌(ع‌) در واقعه کربلا شهيد شده اما به روايتي ديگر او ئاز نوادگان شهربانو، دختر يزدگرد سوم‌ است‌.

با تمام اين ها، شهرت اين بنا مربوط به سال963 ه.ق، است که شاه طهماسب صفوي بناي اوليه را تأسيس کرد و دستور ساخت مقبره و ضريح را داد. دومين بازسازي به دستور فتحعلي‌شاه قاجار انجام شد.

امامزاده اسماعيل (ع)

بقعه متبرکه امامزاده اسماعيل (ع) در خيابان قلهک، خيابان امامزاده، انتهاي پارک زرگنده قرار دارد. گفته مي شود که ايشان از نوادگان امام زين العابدين(ع) هستند و در سال 85 ق وفات يافته اند. بناي بقعه با مساحت 250 متر مربع به صورت چهار ضلعي است و ضريح فلزي آن با اشعار و کتيبه هاي قرآني تزيين شده است.

اين بقعه داراي دو ايوان ستوندار است که بر روي ديوارهاي آن کتيبه هاي کاشيکاري قرار دارد. گنبد کوچک اين بنا داراي کاشي هاي سبز و لاجوردي و کتيبه اي قرآني است که دور تا دور پايين گنبد را پوشانيده است. تمام اين تزيينات و ملحقات در سال هاي اخير اضافه شده اند.

امامزاده ابوالقاسم (ع)

بقعه متبرکه امامزاده ابوالقاسم قاضي العباد(ع) را احتمالا خيلي از دانشجويان مي شناسند. امامزاده اي ملقب به قاضي صابر(ع) که در ده ونک پشت دانشگاه الزهرا(ع) قرار دارد. ايشان به نقل از نهايه الاعقاب در همان روستا متولد شدند و بنا بر زيارتنامه موجود از نوادگان امام زين العابدين (ع) هستند.

بقعه ايشان در سال 1302 ه.ق به وسيله مرحوم ميرزا يوسف مستوفي الممالک صدر اعظم ناصر الدين شاه قاجار ساخته شده که سنگ مرمر با خطوط و اشعار شيوا و ضريح چوبي و تزيينات کاشيکاري و حسن سليقه فراوان در آن به کار برد.

امام زاده عزيز(ع)

براي زيارت اين امامزاده بايد سري به تپه هاي شمال شرقي اوين در مجاورت روستاهاي اوين و درکه بزنيد و اين بقعه را در ميان درختان حياط دانشگاه شهيد بهشتي ببينيد. امامزاده عزيز (ع) از نوادگان امام موسي کاظم(ع) است که بناي اصلي بقعه ايشان قبري کوچک و مستطيلي با سقف گنبدي بيضي شکل است.

بناي اوليه اين بقعه مربوط به قبل از دوره قاجار است که در سال هاي بعد در دوطرف شرق و غرب اين قبر دو اتاق  ساده اضافه و ايوان پهن و وسيعي هم با جرزهاي سنگي و نرده چوبي ساده در قسمت جنوب بقعه، مشرف به قريه اوين ساخته شده است. به دليل شکل و رنگ سرخ گنبد شيرواني بقعه امامزاده عزيز(ع)، مردم بومي اين بقعه را به نام امامزاده اناري مي شناسند. بنابر زيارتنامه موجود، ايشان عموي گرامي امامزاده مطيب(ع) است که مرقد آن حضرت هم در روستاي اوين قرار دارد.

امام زاده مطيب(ع)

امام زاده مطيب(ع) از نوادگان امام موسي کاظم (ع) است که بقعه ايشان در نزديکي ميدان عطاءالدين، خيابان شهيد کچويي در روستاي اوين، 3 کيلومتري شمال ونک در دامنه کوه هاي مشرف بر روستاي درکه قرار دارد. جايي که با سفر به آن مي توانيد هم زمان فرصت زيارت و گشت و گذار در هواي خوب درکه را پيدا کنيد.

اين بقعه در گذشته اتاق سنگي ساده مستطيل شکلي به مساحت 70 متر بود که ايوان ورودي آن رو به مشرق باز مي شد و متناسب با اين فضا، ضريح و مرقد هم به صورتي ساده و فاقد تزيينات ساخته شده بود. نسبت امامزاده در زيارتنامه، مطيب بن زيدبن محسن بن موسي الکاظم (ع) ذکر شده است.

امام زاده محمد ولي(ع)

اگر گذارتان به درکه افتاد، مي توانيد به زيارت امام زاده محمد ولي(ع) هم برويد که در مرکز روستاي درکه و بر دامنه هاي غربي آن قرار دارد. آن حضرت از نوادگان امام زين العابدين (ع) هستند بناي فعلي بقعه شان چندان قديمي نيست و حدود 70 متر مربع مساحت دارد.

اين بقعه يک حرم مستطيل شکل دارد که به دليل مورب بودن گوشه هاي آن به صورت هشت ضلعي درآمده است. ورودي حرم از طرف شمال است و ايوان خوش منظره اي در جلوي آن قرار گرفته است که جاذبه هاي طبيعي آن را چند برابر مي کند.