پديده شوم فقر، از ناهنجارترين رنج‌هاي انسان است و در عرصه‌هاي مادي و معنوي زندگي فرد و جامعه، پي‌آمدهاي زيان‌بار و ويران‌گري دارد. فقر از ديرباز، به اجتماعات بشري آسيب رسانده و انديشه و روان و جسم و جان آدميان را تباه ساخته است.
هيچ ‏يك از اهل بيت عليهم السلام ، پيروانشان را به تهي‌دستي فرا نخواندند؛ چون به طور طبيعي، فقر، مي‏تواند سرچشمه بسياري از غصه‏ها، لغزش‌ها و تبه‌كاري‌ها باشد.
بر اين اساس، امام رضا عليه السلام فرمود: «المسكنة مفتاح البوس؛ بينوايي و فقر، كليد بدبختي و بيچارگي است». (مجلسي، 1371: ج75: 260)
آن حضرت در سخني ديگر، به نقش معيشت كافي در آرامش روحي و رواني انسان اشاره مي‌كند و مي‌فرمايد: «ان الانسان اذا ادخر طعام سنته حف ظهره و استراح؛ چون آدمي خوراك سال خويش را ذخيره كند، بارش سبك مي‏شود و آرامش مي‏يابد». (حكيمي، 1373: ج6: 170)
باز از آن حضرت روايت شده است: «اعمل لدنياك كانك تعيش اَبداً؛ براي دنيايت چنان عمل كن كه گويا براي هميشه زنده‏اي». (حر عاملي، 1370: ج17: 76)
امام رضا عليه السلام در حديثي ديگر نيز مي‏فرمايد: «اذا اقبلت الدنيا علي انسان اعطته محاسن غيره و اذا ادبرت عنه سلبته محاسن نفسه؛ هرگاه دنيا [و دارايي] به انساني روي آورد، نيكي‏هاي ديگران را [نيز] به او مي‏دهد و هرگاه به كسي پشت كند [و او فقير شود]، نيكي‏هاي خودش را [هم] از او مي‏گيرد». (حكيمي، 1370: 243 و 244)
امام رضا عليه السلام در حديثي، خوردن مال يتيم را يكي از علل فقرزايي ذكر مي‌كند و در اين باره هشدار مي‌دهد:
اذا اكل مال اليتيم ظلماً فقد اعان علي قتله اذا اليتيم غير مستغن ولا محتمل لنفسه ولا قائم بشانه و لا له من يقوم عليه و يكفيه كقيام والديه فاذا اكل ماله فكانه قد قتله و صيره الي الفقر و الفاقه... . (ابن بابويه، 1373: ج2: 92)
هرگاه [كسي] مال يتيم را بخورد، به كشتن او كمك كرده است؛ زيرا يتيم نه بي‏نياز است و نه مي‌تواند بار (زندگي) خويش را بر دوش كشد و نه در شئون زندگي بر پاي خويش بايستد. كسي را نيز ندارد كه امور زندگي او را اداره كند و او را بسنده باشد، چونان پدر و مادر. پس آن‏گاه كه مال او را تباه كرد، چنان است كه او را كشته و به بينوايي و تهي‌دستي افكنده است.
امام رضا عليه السلام ، خوردن اموال يتيمان را در حكم قتل آنان شمرده و پس از آن، عللي را براي اين موضوع ذكر فرموده است كه از آن قانوني عام و كلي به دست مي‌آيد كه مي‌تواند جهت‌گيري كلي در مبارزه با اين مشكل را مشخص سازد.
حضرت رضا عليه السلام ، يكي از مهم‏ترين راهكارهاي رويارويي با فقر را گسترش فرهنگ خير در جامعه و توجه به ماليات‏هاي اسلامي نظير زكات و صدقه دانسته است.