حاكميت اصل زوجيت در نظام آفرينش
در تمام كائنات ((اعم از جامد، نامى و حيوان ))، اصل زوجيت ((از طريق مركب بودن هر چيزى از هر جوهر و عرض و يا ماده و صورت )) وجود دارد. از ريزترين مواد اين عالم گرفته تا درشت ترين آن . همه مى دانيم ريزترين ماده جهان ((اتم )) نام دارد كه همه جهان از تركيبات گوناگون اين ذرات تشكيل شده و اتم در حقيقت همچون آجرى است براى ساختمان عظيم كاخ بزرگ عالم ماده .
هر اتم مركب از دو اجزا است : يكى به نام ((الكترون )) (ذرات گردنده اتم ) كه بار الكتريسته منفى دارد و ديگرى ((پروتون )) (هسته مركزى اتم ) كه بار الكتريسيته مثبت دارد و بر اثر كشش اين دو بار مختلف و به اصطلاح ناهمنام ، جاذبه عجيبى بين اين دو جنس مختلف حكمفرماست كه شباهت شگفت انگيزى به جاذبه جنسى ميان دو جنس مخالف را دارد.

((اتم بسيار كوچك است . براى اينكه بتوان كوچكى آنرا مجسم كرد، بايد گفت كه حتى500000000   دانه اتم به اندازه متوسط، اگر روى يك صفحه قرار گيرد، به چشم ديده نخواهد شد. اما اين ذره ريز و شگفت انگيز داراى فضاى خالى است و هسته اتم تنها يكصد هزارم قطر خود اتم مى باشد. سرعت الكترونها به دور هسته به قدرى زياد است كه فضاى خالى به نظر كاملا پر شده مى آيد)).⁽¹⁾
بنا بر آنچه گفته شد، بر سرتاسر جهان خلفت ، امر ازدواج مطابق نظم و حساب خاص و شرايط دقيق انجام مى گيرد و اين حقيقتى است كه خداوند در چند جاى قرآن بيان فرموده است .
ومن كل الثمرات جعل فيها زوجين اثنين .⁽²⁾
((از تمام ميوه ها دو جفت در زمين قرار داد)).
كم انبتنا فيها من كل زوج كريم .⁽³⁾
((چه بسيار گياهان كه از انواع مختلف نر و ماده ، زيبا و جالب و پرفايده در آن آفريديم )).
فانبتنا فيها من كل زوج كريم .⁽⁴⁾
((از هر زوج گياه مفيد و جالب در زمين رويانديم )).
وانبتنا فيها من كل زوج بهيج .⁽⁵⁾
((و در زمين از هر نوع گياه بهجت انگيز، در آن رويانديم )).
سبحان الذى خلق الازواج كلها مما تنبت الارض ومن انفسهم ومما لا يعلمون .⁽⁶⁾
((منزه است كسى كه تمام زوجها را آفريد، از آنچه زمين مى روياند، و از خود آنان و از آنچه نمى دانند)).
ومن كل شى ء خلقنا زوجين لعلكم تذكرون .⁽⁷⁾
((ما از هر چيزى جفت (نر و ماده ، منفى و مثبت ،) آفريديم ، شايد شما متذكر شويد)).
كلمه ((شى ء: چيز)) در آيه مورد نظر گواه اين مطلب است كه در تمامى مراتب ماده (حتى در آن قسمت هم كه قابل تجزيه نباشد)، قانون زوجيت حكمفرماست .
هدف از يادآورى زوجيت در تمام اشياء جهان ، در آياتى كه از آن ياد شد، انسان را متذكر اين معنى مى كند كه (فرد) مطلق كه هيچ نوع تركيبى در آن نيست . فقط خداست . (او خالق جهان و يكتاى بى همتاست ) زيرا دوگانگى از ويژگى هاى مخلوقات است .
در احاديثى كه از امام على بن موسى الرضا (عليه السلام ) وارد شده ، به اين حقيقت اشاره شده است كه به ذكر آنها مى پردازيم .
بمضادته بين الاشياء عرف ان لاضدله ، بمقارنته بين الاشياء عرف ان لا قرين له ، ضاد النور بالظلمة ، واليبس بالبلل ، والخشن باللين ، والصرد بالحرور، مولفا بين متعادياتها مفرقا بين متدانياتها، دالة بتغريقها على مفرقها، وبتاءليفها على مولفها، وذلك قوله : ((ومن كل شى ء خلقنا زوجين لعلكم تذكرون )).⁽⁸⁾
اشياء جهان را متضاد آفريده تا روشن شود براى او ضدى نيست و آنها را با هم قرين ساخته تا معلوم شود قرينى براى او نيست ، نور را ضد ظلمت ، و خشكى را ضدترى ، و خشونت را ضد نرمش ، و سرما را ضد گرما قرار داده ، در عين حال اشياء متضاد را جمع كرده و موجودات نزديك به هم را از هم جدا نموده تا اين جدايى دليل بر جدا كننده و آن پيوستگى دليل بر پيوند دهنده باشد و اين است معنى آيه : ومن كل شى ء خلقنا زوجين لعلكم تذكرون .
((فتح بن يزيد جرجانى )) از حضرت رضا (عليه السلام ) پرسش ‍ مى كند:
چرا خداوند را لطيف مى خوانند؟
حضرت در پاسخ او فرموده است :
للخلق اللطيف ولعلمه بالشى ء اللطيف ، ومن الخلق اللطيف ، ومن الحيوان الصغار، ومن البعوض والجرجس ، وما هو اصغر منها ما لا يكاد يستبينه العيون ، بل لا يكاد يستبان لصغره الذكر من الانثى ، والحدث المولود من القديم .⁽⁹⁾
براى اينكه مخلوق لطيف آفريده و از تمام موجودات لطيف آگاه و باخبر است . آفريننده مخلوق لطيف ، حيوان كوچك ، پشه و كوچكتر از پشه و موجودات زنده اى كه از آنها نيز كوچكترند، و به قدرى كوچكند كه اميدى نسبت بشر بتواند با چشم آنها را ببيند و به علت همين كوچكى نر از ماده و نوزادش از نسل قبل تميز داده نمى شود.
عن مولانا الرضا (عليه السلام ): ((فى حديث )) ولم يخلق شيئا فردا قائما بنفسه دون غيره للذى اراد من الدلالة على نفسه واثبات وجوده فالله تبارك وتعالى فرد واحد لا ثانى معه يقيمه ولا يعضده ولا يكنه ، والخلق يمسك بعضه بعضا باذن الله ومشيته .⁽¹⁰⁾
امام رضا (عليه السلام ) مى فرمايد: خداوند چيزى را نيافريده كه فرد و قائم به نفس باشد و نياز به غير خود نداشته باشد. چنين كرد تا مردم را به خويش ‍ راهنمايى كند و هستى خود را اثبات نمايد. پس خداوند تبارك و تعالى تنهايى است كه چيز ديگرى با او نيست كه هستى او به آن بستگى داشته باشد و او را كمك كند و مستور دارد و آفريده ها همه هر كدام ، ديگرى را مى گيرند، هستى هر يك قائم به هستى ديگرى است و اتصال آنها به فرمان و خواست خداوند است .
آنچه از روايات امام رضا (عليه السلام ) در موضوع قانون زوجيت در جهان اشاره شد، استفاده مى شود كه :
اولا سرتاسر موجودات جهان از قانون واحدى به نام ((تجاذب و علاقه )) به هم اطاعت مى كنند. آن هم اطاعت بى چون و چرا و همين تسليم و انقياد در برابر آن ناموس يگانه است كه همه عناصر جهان را در تحت يك نظام دقيق و هماهنگ منسجم كرده و نظام عمومى جهان را به وجود آورده است .
ثانيا هرگاه يكى از اين عناصر از آن قانون (سلسله زنجير خلقت ) خارج شود، محكوم به زوال و فنا است .

پی نوشت ها:
1-قهرمانان علم ، ص 406.
2-سوره رعد، آيه 3.
3-سوره شعراء / آيه 7.
4-سوره لقمان ، آيه 9.
5-سوره ق / آيه 7.
6-سوره يس / آيه 36.
7-سوره شعراء / آيه 49.
8-تفسير نورالثقلين ، جلد 5، ص 130.
9-اصول كافى ، جلد 1، ص 119.
10-بحارالانوار، جلد 10، ص 316، به نقل از توحيد ((صدوق )) و ((عيون اخبار الرضا)).